LEGAL NEWS WEBSITE FROM NEPAL

कोर्ट फी ऐन, २०१७ का प्रावधान

२०७५ कार्तिक २७ गते ६:४७ Lexnepal

३. कोर्ट फी दाखिल नगरी मुद्दा दायर हुन नसक्नेः यस ऐनका अरु दफामा अन्यथा लेखिएकोमा बाहेक यस ऐनले तोके बमोजिम कोर्ट फी दाखिल नगरी कुनैअदालतले नालिस वा उजूर वा पुनरावेदन लिई वा पुनरावलोकन वा रिभिजनको निवेदन लिई कारबाही गर्ने छैन ।

४. नालिस वा उजूर गर्दा खुलाउनु पर्ने कुराहरुः (१) यस एने बमोजिम कोर्ट फी लाग्नेमुद्दामा नालिस वा उजूर गर्दा चल वा अचल सम्पत्ति पक्री दावा गरेको वा दावा छुटाई पाउ“ भनेकोमा त्यस्तो शुरु चल वा अचल सम्पत्तिकोनगदीमा मोल वा बिगोकति होस्पष्ट खुलाईर त्यसोनभनी गरिदिनुपर्ने कुनै कुरा गरिदिएन वा गर्नु नपर्ने कुरा ग¥यो वा गर्न आ“ट्यो भन्ने मात्र दावा गरेकोमा दावा
गरिएका कुरा स्पष्ट देखिने गरी लेखी नदिएको नालिस वा उजूर लाग्न सक्नेछैन ।
तर–
(१) अंश बण्डा गरी भराई पाउ“ भन्ने मुद्दामा बिगो नखुलाई नालिस उजूर गरे पनि लाग्छ । अंशबण्डा गरी दिनु पर्ने देखिएपछि बण्डा गर्नु पर्ने अंशको नेपाल कानून बमोजिम मोल बिगो खुलाई फा“ट लिई बिगो कायम गरी कोर्ट फी लिइनेछ ।
(२) पहिले नालिस वा उजूर गर्दा गरिदिनु पर्ने कुनै कुरा गरी दिएन वा गर्नु नपर्ने कुरा ग¥यो वा गर्न आ“ट्यो भन्ने मात्र दावा गरेकोमा पछि मोल बिगो दिने दिलाउने कुरामा समेत तैकात गर्नु पर्ने हुन आयो भने त्यस्ता मोल बिगोको लाग्ने कोर्ट फी दाखिल नगरी त्यस्तो मुद्दा कारबाही हुन सक्ने छैन ।
(२) उपदफा (१) बमोजिम मोल बिगो खुलाउ“दा जग्गा जमीन वा अन्य अचल सम्पत्तिको हकमा देहाय बमोजिम मोल कायम गर्नु पर्छ ः–
(क) रजिष्ट्रेशन दस्तुर वा करकोरकम निर्धारण गर्ने प्रयोजनको लागि नेपाल सरकारले कुनैमोल निधार्र ण गरेकोभए त्यस्तोमोल । तर त्यस्तो जग्गा जमीन वा अन्य अचल सम्पत्ति खरिद बिक्री भएको रहेछ र सो खरिद बिक्रीको मोल रजिष्ट्रेशन दस्तुर वा करको प्रयाजे नको लागि निर्धारित मोल भन्दा बढी रहेछ भने खरिद बिक्री हु“दा कायम भएको मोल बमोजिम नै कोर्ट फी
लाग्नेछ ।
(ख) खण्ड (क) बमोजिम कुनैमोल निधार्र ण नभएकोर खरिद बिक्रीकोमोल पनि कायम हुन नसकेको अवस्थामा स्थानीय प्रचलित मोल ।
परिच्छेद – ३
बिगो कायम गर्ने र कोर्ट फीको दर
५. मोल बिगो कायम गर्ने बारेः कोर्ट फी लिनालाई मोल बिगो कायम गर्दा वादीले पक्रे दावी गरेको वा पक्राउ वा दावी छटुाई पाउ“ भनेकोसमेत देहायका कुराकोदेहाय बमोजिम गरी मोल बिगो कायम गरिनेछः–
(क) नगदको हक दावी कायम गर्नु वा पक्राउ छुटाई दिनु पर्नेमा कायम गर्नु वा पक्राउ छुटाउनु पर्ने जति नगद अंकबाट,
(ख) सुन, चा“दी, जवाहरात, भा“डा वर्तन, पशु–पंक्षी, अन्न, काठपात इत्यादि चल सम्पत्ति दिलाउन वा पक्राउ छुटाउनु पर्नेमा त्यसो गरी पाउ“ भनेका सम्पत्तिको स्थानीय गाउ“ बजारमा चलेका दरले मोल बिगो कायम गरी सो अंकबाट,
स्पष्टीकरण ः यस खण्डको प्रयोजनको लागि सुन, चा“दी वा जवाहरातको स्थानीय गाउ“ बजारको मोलका सम्बन्धमा कुनैविवाद परेमा नेपाल राष्ट्र बड्ढै वा नेपाल सरकारबाट स्वीकृति प्राप्त अन्य कुनै बड्ढै वा वित्तीय संस्थालेकायम गरेको मोल मान्य हनुेछ ।
(ग) स्थानीय गाउ“ बजारमा बिक्री दर भाउ नचलके ा मालको सम्बन्धमा वादीलेकायम गरेको मोल बिगो अंकबाट,
(घ) अचल जग्गा जमीन पक्री दावा गरेको वा हक दावा पक्राउ छुटाई पाउ“ भनेकोमा दफा ४ को उपदफा (२) बमोजिम नालिस उजूर गर्नेले कायम गरी ल्याएको मोल बिगोको अंकबाट,
(ङ) सुरक्षित किसानलाई सुरक्षित किसानको हकबाट बञ्चित गरी हटाई पाउ“ भन्ने दावा गरेकोमा हटाई पाउ“ भनेका जग्गा जमीनको प्रकरण (घ) मा लेखिए बमोजिम कायम भएको मोल बिगोको आधा अंकलाई मोल बिगो मानी सो अंकबाट,
(झ) अधिया जग्गाको आयस्ता बाली पक्रेकोमा वा दावी छुटाई दिनु पर्नेमा दैवी नपरेका अघिल्ला सालका अधियाका आयस्ताको अंकबाट,
(ञ) दैवी परेको जग्गाको बाली अधिया मिन्हा गरी दिएन भन्ने मुद्दामा यति तिर्नु नपर्ने गरी पाउ“भनी अकं किटी दिएकोभए सोही अंकबाट,
(ट) घर र घरबारी आयस्ता समेत पक्रेकोमा वा दावी छुटाई दिनु पर्नेमा घरको स्थानीय गाउ“ बजारमा चलेको दरले मोल र बारीको प्रकरण (घ) मा लेखिएका हिसाबले मोल र आयस्ता बालीको पक्रेको अंकबाट,
(ण) जग्गाको बाली बाहेक अरु मिन्हा गरी पाउ“ भन्ने मुद्दामा मिन्हा मागे जति बिगोको अंकबाट,
(त) गुठी, महंत्याही, पूजाहारी, भण्डारे, टहलुवा, सुसारे इत्यादि कामको हक दावी गरी पक्रेकोमा वा पक्राउ छुटाई दिनु पर्ने वा कामबाट खारेज गरी दिनु पर्ने भएको मुद्दामा गुठीको काम चलाई खान पाउने शेष बा“कीको अंकबाट र अरु पक्रेकोमा जग्गा ठेकिएकोमा जग्गाको मोल बिगोबाट र जग्गा नठेकिएकोमा खान पाउने एक सालको खान्गी आयस्ताको अंकबाट,
(थ) जग्गा खोस्न नहुने खोसिदियो वा एकाले पाउने अर्कालाई दियो भन्ने मुद्दामा एक सालको मोही बोटीको अंकबाट,
(द) जग्गा पजनी गर्दा दिनु पर्ने मलाई नदिई अरुलाई दियो भन्नेमा दाबी गरेको जग्गाको प्रकरण (घ) बमोजिम हुने मोलको अंकबाट,
(ध) बतोलुकबाट जग्गा पजनी ग¥योभन्नेमा दावा गरेका जग्गाकोप्रकरण (घ) बमोजिम हुनेमोलकोअकं बाट,
(न) ठेक्का रकमको हक दावी गरेको वा हक दावी छुटाई दिनु पर्नेमा जति सालको ठेक्का रकम पक्रेको छ उति सालको ठेक्का अंकबाट र आयस्ता नोक्सानी पक्रेकोमा पक्रेको आयस्ता नोक्सानीको अंकबाट,
(प) हक दावी छाडी नदिएको बन्धकी इत्यादि जग्गा जमीनको थैलीलाई नै बिगो कायम गरी सो अंकबाट,
(फ) दामासाही वा भाखा गरी पाउ“ भन्ने असामीको नालिस परेको मुद्दामा असामीले देखाएका बिगोको अंकबाट,
(ब) तलब, भत्ता, किस्ता, खाना खर्च, ज्यनूी, माना चावल दिएन लिएन वा दिन नपर्ने गरी पाउ“ भन्ने मुद्दामा जग्गा जमीन पक्रेको वा दिनु नपर्ने गरी पाउ“ भनेकोमा भए जग्गा जमीनको हकमा प्रकरण (घ) बमोजिम हुने मोलको अंकबाट र अरु नगद जिन्सी पक्रेकोमा सो पक्रेको अंकबाट,
(भ) तलब, भत्ता, किस्ता, खाना खर्च, ज्यनूी, माना चावल दिएन लिएन वा दिन नपर्ने गरी बन्दोबस्त गरी पाउ“ भनेकोमा एक सालको अंक किटान गराई सोही अंकबाट,
(म) मजूरी नोक्सानी हर्जाना समेत पक्रेकोमा सो पक्रेको बिगोको अंकबाट र दिनु नपर्ने गरी पाउ“ भन्ने मुद्दामा सो दिनु नपर्ने भनेका बिगोको अंकबाट,
(य) नासोधरौट वा जिम्मा लिएकोर जमानी भएकोदिएन वा लिएन भनेकोमा सोभने पक्रेको अंकबाट र दिनु नपर्ने गरी पाउ“ भनेकोमा सो दिनु नपर्ने भनेको अंकबाट,
(र) सावा“ मुनाफा, व्याज, जग्गा बाली आयस्ता घर, पसल त्यसको बहाल र चल अचल, नगद जिन्सी समेत धेरै कलमहरु पक्रेकोमा वा दिनु नपर्ने गरी पाउ“ भनेकोमा जग्गा जमीन जतिको प्रकरण (घ) बमोजिम हुने मोलको अंकबाट र अरु थैली मुनाफा व्याज बाली बहाल आयस्ता नगद जिन्सीकोभए त्यसकोमोल बिगोकोअकं बाट,
(ल) सावा“ र व्याज समेत पक्री दावा गरी नालिस वा उजूर गर्न आएकोमा नालिस वा उजूर दिएका मितिसम्मकोव्याजकोहुनेअकं बाट लिइनेछ र त्यसपछि फैसला भएका मितिसम्मको व्याज पाउने हुन आएमा नालिस उजूर दायर भएका मितिदेखि अन्तिम फैसलाकोमितिसम्मकोव्याजकोकोर्ट फी बिगोभरी पाउ“दा असूल गरी लिइनेछ
(व) नालिस वा उजूर दिई भराई माग्नु पर्ने वस्तुको स्थानीय गाउ“ बजारमा चलेका दरले मोल लगाई बिगो कायम गर्दा नालिस दिने बखतमा चलेका दरले यस ठाउ“मा बुझाउ“ला भन्ने लिखत करार भएकोमा बझुाउनु पर्ने ठाउ“को र त्यस्तो करार नभएकोमा मोल भएको वा बुझ्नु लिनु पर्ने ठाउ“को गाउ“ बजारमा चलेका दरले मोल बिगोनालिस उजूर मैखुलाई लिइनेछ त्यसरी खुलाई ल्याएकोमोलमा शंका देखिन
आए नालिस उजरू सुन्नेलेबुझी एकीन गर्न सक्छ,
(श) जग्गाको हक कायम गरी पाउ“ भन्ने वा दर्ता नाउ“सारी गरी पाउ“ भन्ने वा दर्ता नाउ“सारी गरेको बदर गरी पाउ“ भन्ने दावी गरेकोमा हक कायम गरी पाउ“ भन्ने तर्फ प्रकरण (घ) बमोजिम हुने जग्गाको मोल बिगोको अंकबाट र दर्ता नाउ“सारी गरी पाउ“वा सोगरेकोबदर गरी पाउ“भन्नेतर्फ एकसय रुपैया“कोर्ट फी लाग्छ ।